Twentse Beiaarddag in vier steden

De Twentse Beiaarddag levert op zaterdag 22 april tussen 10.00 en 16.30 uur in vier Twentse steden mooie carillonmuziek op, gecombineerd met iets anders: met gesproken teksten in Hengelo, met cello in Almelo, met volksdans in Ootmarsum en met een torenbeklimming in Oldenzaal.

Enschede - Het evenement wordt georganiseerd door de gedreven en gepassioneerde stadsbeiaardiers van Almelo, Drienerlo (Universiteit Twente), Enschede, Hengelo, Oldenzaal, Ootmarsum en Rijssen. Zij hebben zich verenigd in Stichting De Twentse Beiaard, die met diverse activiteiten het Twentse carillon onder de aandacht van het publiek brengt, zo vertelt Esther Schopman, stadsbeiaardier te Enschede. “De Twentse Beiaard start een tweede leven met een veelzijdig programma in vier Twentse steden.’’

Sfeer

Door de eeuwen heen hebben klokken de mensheid geboeid, aldus Schopman. “In de Gouden Eeuw werden tal van kerktorens in de handelssteden van Vlaanderen en Nederland verrijkt met een beiaard en beleefde de klokkencultuur een periode van grote bloei. Musici van naam werden als stadsbeiaardier aangesteld en de composities van internationaal vermaarde componisten werden voor beiaard bewerkt en veelvuldig over stad en dorp uitgestrooid. De sfeer in de verschillende Twentse binnensteden wordt nog steeds mede bepaald door carillonmuziek. Vele malen per dag klinken de klokken automatisch, maar ook beklimt een stadsbeiaardier met vaste regelmaat de torentrap om de klokken met de hand te bespelen.’’

Zeven carillons

Twente kent inmiddels zeven carillons die bijna allemaal regelmatig worden bespeeld. In Almelo is het de St. Georgiusbasiliek (Frans Haagen), in Drienerlo (UT) de Campus Beiaard Kring, in Enschede de Grote Kerk (Esther Schopman), in Hengelo de Stadhuistoren (Roel Smit), in Oldenzaal de St. Plechelmusbasiliek (Hylke Banning), in Rijssen de Schildkerk (Jan-Geert Heuvelman) en in Ootmarsum de N.H. kerk (Henk Verhoef).

Beiaardcultuur

Via Stichting De Twentse Beiaard willen de Twentse beiaardiers de beiaardcultuur in deze regio in stand houden en verspreiden. De Stichting is in 1989 ontstaan op initiatief van de kort daarna overleden Oldenzaalse beiaardier Karel L. Borghuis, zo meldt Schopman. ‘Met evenementen, in haar opdracht geschreven composities, muziekuitgaven, de productie van albums en andere activiteiten heeft de Stichting het Twentse carillon jarenlang onder de aandacht gebracht van het publiek. In 2006 kwam daar door allerlei omstandigheden een einde aan, de stichting leidde jarenlang een slapend bestaan.’’

In 2022 besloten Hylke Banning en Esther Schopman - secretaris/penningmeester en voorzitter van de stichting - dat het een poging waard was om de Twentse collega-beiaardiers te polsen of men zin had om de stichting nieuw even in te blazen. Schopman: “Dat voorstel werd met enthousiasme ontvangen. Een paar vergaderingen later stond het eerste evenement in de steigers.’’

Parijse oldtimer

Op zaterdag 22 april krijgen deelnemers tussen 10.00 en 16.30 uur een gevarieerd programma voorgeschoteld in maar liefst vier Twentse steden. “Om het nog leuker te maken rijdt tussen de steden een Parijse oldtimer bus om de deelnemers naar de volgende activiteit te vervoeren. Deze bus is in 1935 door Renault, Frankrijks grootste automobielfabrikant, gebouwd en door de Franse nationale spoorwegen in dienst genomen. De oldtimer heeft op de route Parijs – Rouen 1.750.000 passagiers vervoerd. Uiteraard kunnen deelnemers ook met eigen vervoer de route rijden’’, aldus Schopman.

Ze geeft een tip voor Hengelo: ‘’Luister op het bordes bovenaan de buitentrap van het stadhuis onder het genot van een kop koffie of thee naar gesproken teksten waarop stadsbeiaardier Roel Smit improviserend met carillonmuziek reageert, zodat tekst en muziek qua sfeer en gevoel op elkaar aansluiten. Bij regen wordt de stadhuishal de luisterplaats, waar de hoge uitzetramen zullen worden geopend om het carillon te kunnen horen.

En voor Almelo: “Geniet in de luistertuin van de St. Georgius-basiliek van werken van Johann Sebastian Bach en Geert D’hollander, uitgevoerd door stadsbeiaardier Frans Haagen en cellist Jeroen den Hollander. Uitgevoerd worden Suite no. III voor cello solo van Johan Sebastian Bach en Simple Suite no. III for Carillon van Geert D’hollander, waarbij D’hollander zich heeft laten inspireren door genoemde suite van J.S. Bach. Zijn suite is identiek opgebouwd als Bach’s cello suite: dezelfde muzikale bewegingen en volgorde van dansen en bovendien ook vaak dezelfde thematiek en ritmiek, maar dan in een hedendaags jasje.’’

Dansers de Krekkel

Voor Ootmarsum: ‘’Kijk en luister naar de Enscheder spöllers en dansers De Krekkel die worden begeleid door stadsbeiaardier Henk Verhoef op het carillon van de N.H. kerk. Je kunt kijken en luisteren naar folkloristische dansen op Twentse liedjes zoals Als hier een pot met bonen staat, Almelose kermis en Kom Janoeken, kom.’’

Oldenzaal: ‘’Beklim samen met een torengids de 61 meter hoge en bijna 800 jaar oude toren van de St. Plechelmus basiliek. Je brengt een bezoek aan de klokkenkamer en wordt op het ‘t Lood’n Bönneke beloond met een geweldig uitzicht over de omgeving van Oldenzaal. Tijdens de beklimming zie je onder meer het uurwerk uit 1913 en het automatisch speelwerk. Het carillon telt 49 klokken waaronder de Maria-klok, die in 1493 door de beroemde klokkengieter Geert van Wou uit Kampen is gegoten. De grootste klok, de Plechelmus-klok, is in 2020 in Spanje gegoten en is de zwaarste luidklok van de provincie Overijssel. Stadsbeiaardier Hylke Banning zal de beiaard bespelen en uitleg geven over dit bijzondere instrument.’’

Start in Hengelo

Het programma start in Hengelo om 10 uur. Een bus-ticket kost 25 euro. Dat is inclusief toegang tot het stadhuis in Hengelo, de torenbeklimming in Oldenzaal en koffie/thee in Hengelo en Almelo. Kinderen t/m 12 jaar mogen gratis mee. Een bus-ticket kost 25 euro per persoon. Dat is inclusief toegang tot het stadhuis in Hengelo, de torenbeklimming in Oldenzaal en koffie/thee in Hengelo en Almelo. Kaarten via de website van Oldenzaal Promotie.