Balsem

Thanatopraxie, ook wel lichte balseming genoemd, is een methode om het lichaam van een overledene te conserveren zonder dat daarvoor koeling nodig is. Het werkt remmend op het ontbindingsproces en kan het lichaam zo’n tien dagen toonbaar houden op kamertemperatuur en zonder vervelende geur. De naam is afgeleid van de Griekse woorden thanatos (dood) en praxis (handeling).

Mijnheer wilde zijn overleden vrouw graag thuis opgebaard hebben, zonder een koeling en het zoemende geluid daarbij en dat haar lichaam een normale kleur en temperatuur had. Dat was ook fijner voor de kleinkinderen. Het was de eerste keer dat de dood inbreuk maakte op het leven binnen deze familie. In theorie wist ik hoe thanatopraxie werkte, maar wilde de behandeling graag eens meemaken om er nog beter informatie over te kunnen verstrekken. 

De overledenenverzorger was akkoord en de familie vond het een prettig idee dat ik erbij zou zijn. Er werd mij een tas met haar kleding overhandigd, met de woorden: “Zorg maar goed voor haar.” 

Haar veelkleurige lievelingsjurk zat erin, een panty, ondergoed en dikke sokken, “want mama had altijd koude voeten”. En vijf hemdjes, in de kleuren van de bloemetjes in haar jurk: wit, roze, blauw, groen en turquoise. Ik vroeg welk hemdje we haar zouden aandoen. Dat mocht ik beslissen; welke haar het mooiste stond. 

Ik mocht kiezen, dus dan wordt het turquoise!

Na de ‘thano’ mocht ik meehelpen het lichaam te wassen en aan te kleden. Op het moment dat we mevrouw een hemdje wilden aandoen, vroeg de overledenenverzorger me welke kleur we zouden nemen. Hij vond blauw het mooist. Ik zei: “Ik mocht kiezen van de familie, dus dan wordt het turquoise!” Op het moment dat de overledenenverzorger het hemdje over haar hoofd wilde doen, riep ik: ”Stop!” Hij keek me verschrikt aan. “Roze”, glimlachte ik. Hij begon te lachen en vroeg: “Roze? Weet je het zeker?” Resoluut antwoordde ik: “Ja. Roze.” Waarbij ik me bedacht, dat ik turquoise eigenlijk mooier vond. We kleedden mevrouw verder aan en legden haar in de kist die de familie had uitgezocht. De kleinkinderen zouden op het blanke hout nog tekeningen maken en handafdrukjes zetten met verf. 

Toen we bij het huis aankwamen, werd ons de weg gewezen waar de kist met mevrouw erin mocht komen te staan. We tilden het deksel ervan af, trokken de binnenbekleding netjes over de rand naar buiten, schikten nog wat aan het kussen, zodat haar hoofd goed lag en stapten terug om de familie de ruimte te geven.

“Ooooooh”, zei de dochter. “Jullie hebben haar ‘t róze hemdje aangedaan!” Ik schrok en vroeg: “Is dit wel okay?” De dochter glimlachte door haar tranen heen en zei: “Dit was haar lievelingskleur.” De laatste aanblik van moeder, in haar lievelingsjurk en hemdje. Balsem voor de ziel van degenen die haar moesten loslaten…

Marleen Bode
uitvaartbegeleider en
ceremoniespreker
T: 06 5353 5605

marleenbode.nl

Column Marleen Bode