De dochters van Esther Schopman zijn keien in het zogeheten 'versteken'.
De dochters van Esther Schopman zijn keien in het zogeheten 'versteken'. (Foto: Esther Schopman)

Horen we jouw muziek 'n jaar lang uit de toren van de Grote Kerk?

  Cultuur

Enschede - De speeltrommel van de Grote Kerk op de Oude Markt krijgt op 20 oktober vier nieuwe melodieën. De stadsbeiaardier daagt iedereen uit om hiervoor een compositie te maken.

Esther Schopman: "Soms denken mensen dat carillonmuziek altijd door een computer wordt gespeeld, maar dat klopt niet. Soms denken mensen dat ik elk kwartier naar boven ren om een melodietje te spelen. Ook dat is niet waar. De korte melodietjes die je elk kwartier hoort, worden in de binnenstad van Enschede gespeeld door een automatisch speelwerk, ook wel speeltrommel genoemd."

Een beiaardier speelt op een klavier met houten stokken en pedalen die zijn aangesloten op de klepels van de carillonklokken. Het automatisch speelwerk is een grote speeltrommel die is aangesloten op hamers aan de buitenkant van de klokken. De Enschedese trommel is van Van Bergen en in 1951 geplaatst op de verdieping onder de carillonklokken, waar ook het uurwerk staat. Zo'n speeltrommel ziet eruit als een hele grote cilinder met gaten erin. Schopman: "In die gaten kan ik aan de buitenkant van de trommel pinnen steken.''

Van 's ochtends zeven uur tot 's avonds elf uur klinkt er elk kwartier een korte melodie vanaf de toren van de Grote Kerk. Het uurwerk in de toren zorgt ervoor dat de speeltrommel automatisch start. De melodietjes die de automaat speelt, zijn door de stadsbeiaardier bewerkt of bedacht. In de toren steekt ze voor iedere muzieknoot een pin door het juiste gat in de trommel. Dit wordt versteken genoemd. Aan de binnenkant van die trommel worden alle pinnen vastgeschroefd, meestal door twee van haar dochters.

Zo worden één keer per jaar vier nieuwe melodieën op het automatisch speelwerk verstoken. Daar is Schopman ongeveer een dag zoet mee. "Je moet de pinnen van de oude melodieën eraf halen en alles voorbereiden voor het versteken van de nieuwe melodieën." Een automatisch spel dat aangestuurd wordt door een computer is wat dat betreft minder bewerkelijk. De beiaardier schrijft de melodieën dan op de computer. "Ik doe het liever op de authentieke manier, zoals het honderden jaren geleden al gebeurde. Bijzonder toch? Het heeft ook wel iets om een dag in een overall in de toren rond te lopen."

Kijk op de site voor de voorwaarden voor de compositiewedstrijd en hoe je je kunt aanmelden:

https://stadscarillonenschede.weebly.com/de-speeltrommel.html

Meer berichten