<p>Famke Essers en Esra Haan, die de noten aan de binnenkant van de speeltrommel vastschroeven. (Foto: PR)</p>

Famke Essers en Esra Haan, die de noten aan de binnenkant van de speeltrommel vastschroeven. (Foto: PR)

StadsCarillon Enschede & de SpeelTrommel: nieuwe rondes, nieuwe kansen

Op 31 oktober krijgt de SpeelTrommel van de Grote Kerk op de Oude Markt in Enschede vier nieuwe melodieën. Net als vorig jaar, daagt onze StadsBeiaardier de inwoners van Enschede uit om hiervoor een compositie te maken. Lever jouw muziek in vóór 10 oktober. Op uiterlijk 18 oktober wordt de winnaar bekend gemaakt op de website en op de Facebook pagina van StadsCarillon Enschede.

Esther Schopman: “Soms denken mensen dat carillonmuziek altijd door een computer wordt gespeeld, maar dat klopt niet. Soms denken mensen dat ik elk kwartier naar boven ren om een melodietje te spelen. Ook dat is niet waar. De korte melodietjes die je elk kwartier hoort, worden in de binnenstad van Enschede gespeeld door een automatisch speelwerk, ook wel speeltrommel genoemd.” 

Een beiaardier speelt op een klavier met houten stokken en pedalen die zijn aangesloten op de klepels van de carillonklokken. Het automatisch speelwerk is een grote speeltrommel die is aangesloten op hamers aan de buitenkant van de klokken. De Enschedese trommel is van Van Bergen en in 1951 geplaatst op de verdieping onder de carillonklokken, waar ook het uurwerk staat. Zo’n speeltrommel ziet eruit als een hele grote cilinder met gaten erin. Schopman: “In die gaten kan ik aan de buitenkant van de trommel pinnen steken. Het werkt eigenlijk net zoals een speeldoosje.’’ 

Korte melodie

Van ‘s ochtends  uur tot ‘s avonds klinkt er elk kwartier een korte melodie vanaf de toren van de Grote Kerk op de Oude Markt in Enschede. Het uurwerk in de toren zorgt ervoor dat de speeltrommel automatisch start. Elk kwartier komt er een seintje van het uurwerk waardoor de trommel gaat draaien. De pinnen draaien mee en tillen tuimelaars op die via staaldraden in verbinding staan met hamers die tegen een klok slaan.

De melodietjes die de automaat speelt, zijn door de StadsBeiaardier bewerkt of bedacht. In de toren steekt ze voor iedere muzieknoot een pin door het juiste gat in de trommel. Dit wordt versteken genoemd. Aan de binnenkant van die trommel worden alle pinnen vastgeschroefd, meestal door twee van haar dochters.

Zo worden één keer per jaar vier nieuwe melodieën op het automatisch speelwerk verstoken. Daar is Schopman ongeveer een dag zoet mee. “Je moet de pinnen van de oude melodieën eraf halen en alles voorbereiden voor het versteken van de nieuwe melodieën.” Een automatisch spel dat aangestuurd wordt door een computer is wat dat betreft minder bewerkelijk, omdat de beiaardier de melodieën dan op de computer schrijft. “Ik doe het liever op de authentieke manier, zoals het al honderden jaren gebeurt. Bijzonder toch? Het heeft ook wel iets om een dag in een overall in de toren rond te lopen.” 

Doe ook mee!

De versteek-wedstrijd voor het automatisch speelwerk van de Grote Kerk van Enschede is vorig jaar gewonnen door Harm Jan Kamphof. Zijn melodie wordt 30 oktober van de speeltrommel afgehaald. Wie weet maakt hij wel plaats voor jouw melodie en kun je die straks beluisteren vanaf een terras op de Oude Markt! Wanneer mag je meedoen?

· Je woont in Enschede;

· Je mag maar één compositie insturen.

Waar moet je rekening mee houden?

· Je compositie duurt minstens 15 seconden en maximaal 20 seconden;

· Je mag geen bestaande muziek gebruiken of bewerken;

· Kies een rustig tempo: de hamers moeten het tempo aankunnen;

· Gebruik niet te vaak dezelfde tonen: klokken klinken lang door;

· Gebruik een melodie waarbij dezelfde klok niet twee keer direct na elkaar moet worden aangeslagen: de speeltrommel is daar niet op ingesteld;

· Je kunt de volgende noten gebruiken (zie bijlage):

Hoe kan ik mijn muziek insturen?

· Lever de compositie in als midi-opname of als pdf (piano notatie / dubbele notenbalk);

· Stuur het bestand via e-mail of WeTransfer naar stadsbeiaardier.enschede@gmail.com;

· Vertel iets over jezelf en eventueel over de ingezonden muziek (max. 100 woorden), als je wilt mag je ook een foto meesturen (als je wint, komt die op de website van StadsCarillon Enschede);

· Vergeet niet je naam en e-mailadres te vermelden, zodat ik je op de hoogte kan houden.

Let op! Als er geen geschikte compositie wordt ingestuurd, heeft de StadsBeiaardier het recht om de ingezonden compositie enigszins aan te passen of geen keuze te maken. Voor vragen en opmerkingen kun je contact opnemen met de StadsBeiaardier via stadsbeiaardier.enschede@gmail.com. Wil je meer weten over de StadsCarillon Enschede? Ga dan naar https://stadscarillonenschede.weebly.com.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden